Της Άννας Στεργίου
Το καλοκαίρι βρίσκεται στο αποκορύφωμά του, οι παραλίες γεμίζουν από λουόμενους και τουρίστες, όμως μαζί με τις ξέγνοιαστες στιγμές επιστρέφει και ένα από τα πιο επίμονα προβλήματα της χώρας: οι πνιγμοί στη θάλασσα. Πίσω από κάθε στατιστική υπάρχει μια ανθρώπινη ζωή που χάθηκε, μια οικογένεια που βυθίστηκε στο πένθος. Άλλες φορές η αιτία είναι ένα ξαφνικό παθολογικό επεισόδιο και άλλες ένα λάθος, μια απερίσκεπτη επιλογή ή η αδυναμία να υπάρξει έγκαιρη βοήθεια.
Το φετινό καλοκαίρι δεν ήταν λίγα τα σοβαρά περιστατικά, πέρα από τους θανάτους που καταγράφηκαν από πνιγμούς, όπως ενός ψαροντουφεκά στη θαλάσσια περιοχή Σφακίων Κρήτης. Στην Πάρο μια νεαρή γυναίκα τραυματίστηκε σε φουσκωτό θαλάσσιο παιχνίδι, στη Μήλο μια λουόμενη κινδύνευσε εξαιτίας του έντονου κυματισμού, ενώ στην Κεφαλονιά ναυαγοσώστρια έσωσε επτά ανθρώπους όταν παρασύρθηκαν από ισχυρά θαλάσσια ρεύματα στην παραλία της Αβύθου.
Η θάλασσα έχει κανόνες
Παρά τις συνεχείς προειδοποιήσεις, πολλοί εξακολουθούν να υποτιμούν τους κινδύνους. Η θάλασσα έχει κανόνες και δεν κάνει εξαιρέσεις. Η υπερεκτίμηση των δυνατοτήτων μας, η απομάκρυνση από την ακτή, η κολύμβηση σε δύσκολες καιρικές συνθήκες ή χωρίς παρέα μπορούν μέσα σε λίγα λεπτά να μετατρέψουν μια ημέρα διακοπών σε τραγωδία.
Δεν χρειάζεται να συμβεί κάτι ακραίο. Μια ξαφνική αδιαθεσία, μια ζάλη, ένα τσίμπημα από ένα πλάσμα της θάλασσας ή μια αλλεργική αντίδραση σ΄ ένα θαλάσσιο φυτό ή έντομο ή ακόμη και το πάτημα σε δράκαινα αρκούν για να βρεθεί ένας άνθρωπος σε κίνδυνο, ιδιαίτερα όταν βρίσκεται μακριά από την ακτή ή δεν υπάρχει άμεση δυνατότητα βοήθειας.
Τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, κάθε χρόνο περίπου 300.000 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους από πνιγμό σε όλο τον κόσμο. Δεν είναι τυχαίο ότι το 2021 η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών ενέκρινε το πρώτο ψήφισμα αφιερωμένο αποκλειστικά στην πρόληψη των πνιγμών, αναγνωρίζοντας ότι πρόκειται για ένα σοβαρό αλλά σε μεγάλο βαθμό αποτρέψιμο πρόβλημα δημόσιας υγείας.
Η Ελλάδα, παρά τη μακραίωνη σχέση της με τη θάλασσα και τα χιλιάδες χιλιόμετρα ακτογραμμής, εξακολουθεί να καταγράφει ιδιαίτερα υψηλό αριθμό θυμάτων. Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν παρουσιαστεί από το υπουργείο Υγείας, περίπου 378 άνθρωποι χάνουν κάθε χρόνο τη ζωή τους από πνιγμό, ενώ σχεδόν οκτώ στους δέκα, δηλαδή το 80%, είναι ηλικίας άνω των 60 ετών. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι οι μεγαλύτεροι σε ηλικία λουόμενοι χρειάζονται ακόμη μεγαλύτερη προσοχή, ιδιαίτερα όταν αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας.
Μεγαλύτερος ο κίνδυνος για τους άνδρες
Σε διεθνές επίπεδο, οι άνδρες εμφανίζουν υπερδιπλάσιο ποσοστό θνησιμότητας από πνιγμό σε σχέση με τις γυναίκες. Οι ειδικοί αποδίδουν τη διαφορά αυτή σε πιο ριψοκίνδυνες συμπεριφορές, όπως η κατανάλωση αλκοόλ πριν από το μπάνιο, η κολύμβηση χωρίς παρέα, οι επικίνδυνες βουτιές από μεγάλο ύψος ή η υπερεκτίμηση των σωματικών αντοχών.
Προσοχή στα παιδιά
Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι και τα στοιχεία για τα παιδιά. Τα υψηλότερα ποσοστά πνιγμών ανά πληθυσμό καταγράφονται στις ηλικίες 0 έως 4 ετών, γεγονός που αναδεικνύει πόσο κρίσιμη είναι η συνεχής επίβλεψη.
Στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου καταγράφονται 16,8 θάνατοι ανά 100.000 παιδιά αυτής της ηλικιακής ομάδας, ενώ στις χώρες του Δυτικού Ειρηνικού τα παιδιά ηλικίας 5 έως 14 ετών πεθαίνουν συχνότερα από πνιγμό παρά από οποιαδήποτε άλλη αιτία.
Τα ποσοστά θνησιμότητας από πνιγμό στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος είναι περισσότερο από τρεις φορές υψηλότερα σε σύγκριση με τις ανεπτυγμένες χώρες, καθώς συχνά απουσιάζουν βασικά μέτρα πρόληψης, υπηρεσίες διάσωσης και εκπαίδευση των πολιτών.
Ο κίνδυνος για τους ψαράδες
Ιδιαίτερα εκτεθειμένοι είναι και όσοι εργάζονται στη θάλασσα. Σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών, περισσότεροι από 32.000 ψαράδες χάνουν κάθε χρόνο τη ζωή τους εν ώρα εργασίας, με τους ειδικούς να προειδοποιούν ότι η κλιματική αλλαγή και τα ολοένα συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα αυξάνουν ακόμη περισσότερο τον κίνδυνο.
Είναι προφανές ότι οικονομικά δεν βγαίνει ο λογαριασμός ώστε κάθε παραλία της Ελλάδας να διαθέτει ναυαγοσώστη. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η πρόληψη δεν είναι υπόθεση όλων μας. Η επιλογή οργανωμένων παραλιών, η αποφυγή της κολύμβησης όταν επικρατούν δυσμενείς καιρικές συνθήκες, το να μην κολυμπάμε μόνοι και η προσοχή στα όρια των δυνατοτήτων μας μπορούν να σώσουν ζωές. Γιατί ο στόχος των καλοκαιρινών διακοπών δεν είναι μόνο να περάσουμε καλά, αλλά να επιστρέψουμε όλοι ασφαλείς στο σπίτι μας.
